ابزارآلات دستی چیست و چه ویژگی هایی دارند؟ اگر بخواهیم به زبان ساده بگوییم که ابزار دستی چیست باید بگوییم هر ابزاری که تنها با نیروی انسان کار می کند و از هیچ انرژی دیگری مانند باتری، برق، هوای فشرده و … کمک نمی گیرد ابزار دستی نامیده می شود. انواع ابزار دستی تنوع بسیار زیادی دارند که در این مطلب به معرفی و بررسی هر کدام خواهیم پرداخت.
انواع ابزارآلات دستی مختلف
منظور از ابزارآلات دستی چیست ؟ اساسا هر ابزاری که با نیروی دست انسان به حرکت در می آید ابزار دستی نامیده می شود. اگر به قرون گذشته برگردیم به خوبی متوجه می شویم که ابزارهای دستی از چکش گرفته تا قلم و … کاربرد زیادی در زندگی بشر داشتند. البته استفاده از آن ها به انرژی زیادی نیاز داشت و زمان زیادی لازم بود تا افراد بتوانند کارهای مختلفی مانند تراشکاری را با آن ها انجام دهند. اما امروزه انواع ابزار بادی، برقی، شارژی و … جایگزین آن ها شده اند و در کمتر صنعتی شاهد استفاده از ابزارآلات دستی هستیم.
رایج ترین ابزارهای دستی شامل آچار، انبر، پیچ گوشتی، متر و … می باشد. البته لازم به ذکر است که برخی از ابزارهای دستی جنبه عمومی ندارند و صرفا در مشاغل تخصصی مورد استفاده قرار می گیرند. به طور مثال مارکر، قلم بنایی، گونیا، تراز دستی و … مورد مصرف همگان نیست و هنوز هم در برخی از مشاغل کاربرد دارند.
آچارها
آچارها به طور تکی و ست در بازار به فروش می رسند و بهترین ابزار برای باز و بسته کردن اتصالات و مهره ها می باشند. آن ها بر اساس سایزهای استاندارد جهانی تولید می شوند و به طور یکپارچه، یک سر، دو سر، رینگی و … ساخته می شوند. آچارها تنوع زیادی دارند که در ادامه به معرفی هر کدام می پردازیم:
- آچار جغجغه: این وسیله نه چندان بلند، دسته ای آج دار دارد که سر بکس به آن وصل می شود. این ابزار برای باز و بسته کردن پیچ و مهره هایی کاربرد دارد که در نقاط تنگ و باریک واقع شده و توسط آچارهای معمولی نمی توان به سراغ آن ها رفت.
- آچار چرخ: منظور از آچار چرخ در ابزارآلات دستی چیست ؟ این ابزار رایج ترین آچار در تعمیر خودروهای سواری می باشد و برای باز و بسته کردن مهره تایرها از آن استفاده می شود. معمولا به شکل 4 سر تولید می شود که از اندازه های مختلف مهره چرخ پشتیبانی می کند.
- فرانسه: این آچار دارای دهانه و فک می باشد که در بازه های مختلف تنظیم می شود و می تواند اتصالات و مهره های چندضلعی را در خود جای داده و آن ها را باز و بسته کند.
- آچار لوله گیر: این آچار که به نام شلاقی نیز شناخته می شود برای باز و بسته کردن اتصالاتی کاربرد دارد که اشکال خاصی دارند و نمی توان از سایر آچارها برای آن ها استفاده کرد. این آچار دو فک قدرتمند و مجهز به آج دارد و می تواند سطوح گرد و چندضلعی را محکم بگیرد.
- آچار آلن: به شکل حرف L طراحی شده و دارای 2 سر شش ضلعی می باشد. این آچار می تواند اتصالات با سایزهای مختلف را باز و بسته کند.
انبرها
- انبر پرچ: این انبر جز ابزارهای عمومی نیست اما در اغلب مشاغل مورد استفاده قرار می گیرد. این ابزار برای چفت کردن دائم دو قطعه به کمک میخ پرچ کاربرد دارد و نازل آن در سایزهای متعدد تولید می شود.
- انبر قفلی: جایگاه انبرقفلی در انواع ابزارآلات دستی چیست ؟ این ابزار ترکیبی از انبردست و آچار فرانسه است که کار اصلی آن محکم گرفتن یک قطعه می باشد. دو فک آن دارای آج است و سایز آن نیز به آچار فرانسه نزدیک می باشد. بعد از گرفتن قطعه، امکان قفل کردن انبر توسط اهرم مخصوص وجود دارد تا بتوان نیروی بیشتری به قطعه وارد کرد.
- انبر کلاغی: دلیل نامگذاری این قطعه به انبر کلاغی، شباهت دهانه آن به منقار کلاج است. فک آن به نحوی طراحی شده که یکی از آن ها به دسته متصل بوده و دیگری در طول دسته حرکت می کند. این ساختار کمک می کند تا انبر در زوایای دلخواه قفل شود.
- انبردست: انبردست آشناترین ابزار دستی برای عمومی مردم می باشد که در اغلب خانه ها یافت می شود. همه انبردست ها به سیم چین نیز متصل هستند و در سایزهای مختلفی تولید می شوند.
- دم باریک: این ابزار شبیه انبردست است اما فک بلندتر و نوک تیزتری دارد. دم باریک برای خم کردن، پیچاندن و گرفتن قطعات در سیم کشی کاربرد دارد و برای دسترسی به نقاط کوچک و تنگ نیز مناسب می باشند.
- سیم چین: همان طور که از نام این ابزار پیداست برای قطع کردن سیم های مختلف کاربرد داشته و در مشاغل و صنایعی مانند الکترونیک کاربرد وسیعی دارد.
پیچ گوشتی و فازمتر
تا اینجای مطلب متوجه شدیم که رایج ترین ابزارآلات دستی چیست و هر کدام از آن ها چه ویژگی هایی دارند؟ اکنون نوبت به معرفی پیچ گوشتی و فازمتر می رسد که حتما همه شما با آن ها آشنایی دارید. پیچ گوشتی ها بر اساس سایز نوک، شکل نوک و طول از یکدیگر تفکیک می شوند و در مدل های دو پهلو و چهارپهلو تولید می شوند.
همچنین باید به فازمتر اشاره کرد که شباهت بسیار زیادی به پیچ گوشتی دارد. اما یک تفاوت عمده با آن دارد که شامل تست جریان برق می باشد. با استفاده از فازمتر می توانید از وصل بودن جریان الکتریکی مطلع شوید. معمولا نوک فازمترها به شکل دوپهلو تولید می شوند و برای باز و بسته کردن پیچ های نه چندان قوی نیز کاربرد دارند. بهتر است از این ابزار برای پیچ های خیلی قوی استفاده نکنید.
چکش و پتک
یکی از قدیمی ترین ابزارهای ساخته دست بشر، چکش است. چکش ها در ابتدا فلزی بودند اما به مرور زمان و برای انجام عملیات های مختلف به اشکال و جنس های دیگری تبدیل شدند. در حال حاضر بیش از 50 نوع چکش تولید شده که کاربردهای مختلفی در آهنگری، نجاری، موزاییک کاری و … دارند. همچنین چکش های فیبری به منظور عدم آسیب رسانی به قطعه در حین کار نیز ساخته شده اند.
پتک نیز نوعی چکش است اما در سایز بسیار بزرگ تر تولید می شود. مشهورترین کاربرد پتک در صنعت معماری است که به منظور تخریب دستی دیوار و بتن مورد استفاده قرار می گیرند. کار با پتک های سنگین اصلا کار راحتی نیست زیرا موجب خستگی جسمانی خواهد شد. اما انواع کوچک تر پتک نیز تولید شده که برای ضربه زنی بر روی سطوح کوچک چوبی کاربرد دارند.
سر پیچ گوشتی
سرپیچ گوشتی یک ابزار کوچک است که به تنهایی کاربردی ندارد و باید حتما بر روی ابزاری شبیه به دسته پیچ گوشتی نصب شود تا امکان باز و بسته انواع پیچ فراهم شود. بسیاری از افراد ترجیح می دهند بجای خرید چند پیچ گوشتی جداگانه، اقدام به یک دستگاه پیچ بند شارژی، برقی یا بادی کرده و سپس از انواع سرپیچ گوشتی برای اتصال به آن استفاده کنند.
متر
مترها در انواع مختلفی ساخته شده اند که مشهورترین آن ها به شکل نواری می باشد. اما مدل فلزی آن نیز کاربرد زیادی دارد و اغلب دارای یک قاب پلاستیکی هستند. این ابزار به صورت سانتی متر، میلیمتر یا اینچ درجه بندی شده و به کمک آن می تواند فواصل مختلف را به راحتی اندازه گیری کرد. طول و ظرفیت این ابزار بسیار متنوع است و برخی از آن ها به 50 متر نیز می رسند.
جعبه ابزار
بهترین وسیله برای جمع آوری ابزارآلات دستی چیست ؟ قطعا همه ابزارهای فوق باید در یک جعبه نگهداری شوند تا از پراکنده شدن آن ها در محیط جلوگیری شود. بدین منظور جعبه ابزار طراحی و ساخته شده که فلزی و درب دار می باشد و می توان آن ها را همانند یک قوطی بزرگ در نظر گرفت. در این جعبه می توان ابزارهای مختلف را به راحتی در کنار یکدیگر قرار داد و نگران خرابی، گم شدن و آسیب دیدن آن ها نبود.
کیف ابزار
از دیگر وسایلی که برای جمع آوری ابزارآلات دستی کاربرد دارد کیف ابزار می باشد. از آنجایی که جعبه ها انعطاف پذیر نیستند برخی از افراد ترجیح می دهند به سراغ کیف برای نگهداری ابزار بروند. این کیف ها به اشکال مختلف از جمله ساده، کوله پشتی، کمری، لپ تاپی و .. تولید می شوند و بهترین گزینه برای مواقعی هستند که نیاز به حمل ابزارهای سنگین ندارید و می خواهید از ابزارهای دم دستی استفاده کنید.
مقایسه ابزار دستی و بادی
در این مطلب گفتیم که ابزارآلات دستی چیست و به معرفی هر کدام از آن ها پرداختیم. اما سوالی که مطرح می شود این است که چه تفاوتی میان ابزارهای دستی و بادی وجود دارد؟ همان طور که می دانید برای کارکردن با ابزارهای دستی به انرژی زیادی نیاز است و این امر موجب می شود تا سرعت، دقت و کیفیت کار افت پیدا کند. اما ابزارهای بادی به دلیل اتصال به منبع هوای فشرده، سرعت بالایی در کار دارند و هیچ نیازی به استفاده از انرژی انسانی ندارند. قطعا قیمت ابزارهای بادی گران تر از نوع دستی است اما امروزه اغلب صنایع و مشاغل به سراغ استفاده از آن ها رفته اند و کمتر از ابزارهای دستی استفاده می کنند.